ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು

ಶರಣರು ತಮ್ಮವೇ ಆದ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಜನ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರ, ಲಿಂಗದೀಕ್ಷಾ ಸಂಸ್ಕಾರ, ವಿವಾಹ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರ. ಇವು ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದೂ (ವೈದಿಕ) ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.

ಜಾತಕರ್ಮ, ಶುಭಕರ್ಮ, ಪ್ರೇತಕರ್ಮವ
ಮಾಡುವರು ಲೋಕದ ಮನುಜರು.
ಅದೆಂತೆಂದಡೆ:
ಈರಿಲು, ಮೂವಟ್ಟಲು; ಹಸೆ-ಹಂದರ ತೊಂಡಿಲು ಬಾಸಿಂಗ;
ಹಣೆಯಕ್ಕಿ ಹೆಣನ ಸಿಂಗಾರ ಶ್ರಾದ್ಧಕೂಳು
ಈ ಪರಿಯ ಮಾಡುವನೇ ಶಿವಭಕ್ತ? (ಅಲ್ಲ)
ಅದೆಂತೆಂದಡೆ:
ಹುಟ್ಟಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಲಿಂಗಧಾರಣೆ,
ನೆಟ್ಟನೆ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಶಿವಗಣಂಗಳ ಪ್ರಸಾದ,
ದೇವರಪಾದಕ್ಕೆ ಸಂದಲ್ಲಿ ಶಿವಭಕ್ತಂಗೆ ವಿಭೂತಿ ವೀಳೆಯೊಗೊಟ್ಟು
ಸಮಾಧಿಪೂರ್ಣನಂ ಮಾಡುವುದೆ ಶಿವಾಚಾರ.
ಲೋಕದ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿದಡೆ ಆತ ಭಕ್ತನಲ್ಲ,
ಲಿಂಗದೂರ ಅಘೋರನರಕಿಯಯ್ಯಾ ಕೂಡಲಚೆನ್ನಸಂಗಮದೇವಾ. (ಸ.ವ.ಸ.-೩/೧೨೨೯)#

ಸಂಸ್ಕಾರ: ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಅವಗುಣಗಳನ್ನ ತೊಳೆದು, ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಚೇತನ, ಕಾಂತಿ, ತುಂಬಿಸಿ ಹೊಳಪು ನೀಡುವುದೇ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಮೂಲ ಅರ್ಥ. ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ವಸ್ತುವು ತನ್ನ ಹೊಸ ರೂಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಳಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ. ಕಲ್ಲಿಗೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಬಲ್ಲದು. ಕಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಒಂದು ಕುರ್ಚಿ ಅಥವಾ ಮೇಜು ಆಗುವುದು. ಅದೆ ತರಹ ಮನುಷ್ಯ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಅವನಿಗೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಮಾನವನಾಗಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಅಗತ್ಯ. ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ದೈವತ್ವದೆಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.

ಸಂಸ್ಕಾರ: ಯಾವ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಆಂತರಿಕ ದೋಷ ನಿವಾರಣೆ ಆಗಿ ಸದ್ಗುಣ ವಿಕಸಿಸಿ ಶಕ್ತಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಆಗುತ್ತೋ ಅದು ಸಂಸ್ಕಾರ. ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನ ಗುರುಗಳು, ಮಗುವಿನ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳು ಮಾಡುವುದಿರುತ್ತದೆ. ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹುಟ್ಟಿದಾಕ್ಷಣವೆ ಲಿಂಗಸ್ವಾಯತವ ಮಾಡಿ,
ಶಿಶುವ ತನ್ನ ಶಿಶುವೆಂದು ಮುಖವ ನೋಡುವದು ಸದಾಚಾರ.
ಅದಲ್ಲದೆ, ಬರಿಯ ವಿಭೂತಿಯ ಪಟ್ಟವ ಕಟ್ಟಿ,
ಗುರುಕಾರುಣ್ಯವಾಯಿತ್ತೆಂದು
ಅನುಸರಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಿಕೊಂಬುದು ಕ್ರಮವಲ್ಲ.
ಅದೇನು ಕಾರಣವೆಂದಡೆ, ತಾ ಲಿಂಗದೇಹಿಯಾದುದಕ್ಕೆ ಕುರುಹು.
ಲಿಂಗವುಳ್ಳವರೆಲ್ಲರ ತನ್ನವರೆನ್ನಬೇಕಲ್ಲದೆ,
ಲಿಂಗವಿಲ್ಲದವರ ತನ್ನವರೆಂದಡೆ, ತನ್ನ ಸದಾಚಾರಕ್ಕೆ ದ್ರೋಹಬಹುದು,
ಸಮಯಾಚಾರಕ್ಕೆ ಮುನ್ನವೇ ಸಲ್ಲ.
ಇದು ಕಾರಣ, ಲಿಂಗಸ್ವಾಯತವಾಗಿಹುದೆ ಪಥವಯ್ಯಾ,
ನಾಗಪ್ರಿಯ ಚೆನ್ನರಾಮೇಶ್ವರಾ. - ಶಿವನಾಗಮಯ್ಯ 135 #

ಎನ್ನ ವ್ರತದ ನೇಮ ಅಡಿ ಆಕಾಶದೊಳಗಾದ ವ್ರತಸ್ಥರು ಕೇಳಿರೆ.
ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ವ್ರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧವೇನು ?
ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದ ವ್ರತ, ಕಟ್ಟಳೆಯಿಲ್ಲದ ನೇಮ, ಇವನೆಷ್ಟು ಮಾಡಿದಡೆ ಏನು ?
ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕಟ್ಟಳೆ ಇರಬೇಕು.
ಎನ್ನ ಲಿಂಗವಂತೆಗೆ ಸೂತಕಮಾಸ ತಡೆದಲ್ಲಿ,
ಗರ್ಭವೆಂಬುದು ತಲೆದೋರಿದಲ್ಲಿಯೆ ಆತ್ಮ ಚೇತನಿಸುವನ್ನಕ್ಕ
ಆಕೆಯ ಉದರದ ಮೇಲೆ ನಿಹಿತ ಲಿಂಗವಿರಬೇಕು.
ನವಮಾಸ ತುಂಬಿ ಆಕೆಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಉಭಯಜಾತತ್ವವಾಗಲಾಗಿ
ಚೇತನ ಬೇರಾದಲ್ಲಿ ಗುರುಕರಜಾತನಮಾಡಬೇಕು.
ಇಂತೀ ಇಷ್ಟರ ಕ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಸತತ ವ್ರತ ಇರಬೇಕು.
ಕಂಥೆಯ ಬಿಡುವನ್ನಕ್ಕ ಶರಣರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಂತೆಂಬ ಶಂಕೆಯ ಹೊರಲಿಲ್ಲ.
ಇಂತೀ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಶಂಕನಾಗಬಲ್ಲಡೆ
ಆಚಾರವೆ ಪ್ರಾಣವಾದ ರಾಮೇಶ್ವರಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಸಮಶೀಲವಂತನೆಂಬೆ.- ಅಕ್ಕಮ್ಮ -೫/೪೫೬ #

೧) ಗರ್ಭಲಿಂಗಧಾರಣೆ- (ಸೀಮಂತ)
೨) ಲಿಂಗಧಾರಣೆ-ನಾಮಕರಣ
೩) ಜಾವಳ(ಪ್ರಥಮ ಚೌಲ)
೪) ಅನ್ನ ಪ್ರಸಾದ ಸ್ವಿಕಾರ
೫) ವಿದ್ಯಾರಂಭ -ವಚನಾಭ್ಯಾಸ
೬) ಶಾಲು ಹೊದಿಸುವುದು-ಕಿರುಗುಣಿ-ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ದೀಕ್ಷೆ
೭) ಮೈನೆರೆಯುವಿಕೆ-ಶುದ್ಧಿಕರಣ
೮) ಕ್ರೀಯಾ ಮೂರ್ತಿ ದೀಕ್ಷೆ- (ಜಂಗಮ ದೀಕ್ಷೆ) (ಅಯ್ಯಾಚಾರ)
೯) ವಿವಾಹ (ಪುನರ್ ವಿವಾಹ-ವಿಧವಾವಿವಾಹ-ವಯಸ್ಕರ ವಿವಾಹ)
೧೦) ವಿಭೂತಿ ವೀಳ್ಯ
೧೧) ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರ
೧೨) ಐಚ್ಚಿಕ ವಿಧಿಗಳು: ದತ್ತು ಸ್ವಿಕಾರ, ಷಷ್ಠಬ್ದಿ, ವಿವಾಹ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ , ಹುಟ್ಟು ಹಬ್ಬ, ಪುನಃಶ್ಚೇತನ, ಗಣಾಚಾರ ದೀಕ್ಷೆ.
ಮೇಲಿನ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಮನುಷ್ಯ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಲಿಂಗೈಕ್ಯನಾಗುವವರೆಗೆ ಮಾಡುವುದಿರುತ್ತದೆ

ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಯಾವುದೆ ಹೊಸ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಉದ್ಘಾಟನೆ, ಅಂಗಡಿ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶುದ್ಧಿಕರಣ (ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತು )

#: ಈ ತರಹದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿವರ: ಸವಸ-1/628 :- ಸಮಗ್ರ ವಚನ ಸಂಪುಟ -೧, ವಚನ ಸಂಖ್ಯೆ-628 (೧೫ ಸಮಗ್ರ ವಚನ ಸಂಪುಟಗಳು, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು)

ಪರಿವಿಡಿ (index)
Previousವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಲಿಂಗಾಯತ ಸಾಹಿತ್ಯ)ಲಿಂಗಾಯತ ಸೇವೆಗಳುNext