ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾ: ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲಧಾರೆ

✍ -ಪುನೀತ್ ಎಮ್ (Times of India )

ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾ: ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲಧಾರೆಗಳ ಒಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜಗತ್ತು 1215ರ ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾ (Magna Carta) ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅದಕ್ಕೂ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮಾನವತಾವಾದಿ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾನತೆಯ ಮಹಾನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು 'ಅನುಭವ ಮಂಟಪ'ದ ಮೂಲಕ ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಕರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲ ಆಶಯಗಳಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರತೆಯನ್ನು 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಸಂಸತ್ತಿನ ಜನಕ.

1. ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವಗಳು ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಏಕೆ?

ಬಸವಣ್ಣನವರ ತತ್ವಗಳು ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾಗಿಂತ ಅನೇಕ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು:

ಅ) ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ ಹಿರಿಮೆ (Historical Precedence)
ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು ಕ್ರಿ.ಶ. 1215ರಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಅನುಭವ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು ಕ್ರಿ.ಶ. 1150-1160ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ. ಅಂದರೆ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಕನ್ನಡಿಗರು ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದರು.2

ಆ) ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾ ಇದು ಕೇವಲ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಜ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀಮಂತ ಭೂಮಾಲೀಕರ (Barons) ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ, ರೈತರಿಗೆ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾನವಿರಲಿಲ್ಲ.
ಬಸವಣ್ಣನ ಅನುಭವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಮತ, ಕುಲದ ಭೇದವಿರಲಿಲ್ಲ. ಚೆನ್ನಯ್ಯನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹರಳಯ್ಯನವರೆಗೆ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಯ್ದಕ್ಕಿ ಲಕ್ಕಮ್ಮನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಇದು "ಸರ್ವರಿಗೂ ಸಮಪಾಲು, ಸರ್ವರಿಗೂ ಸಮಬಾಳು" ಎಂಬ ಆಶಯದ ನಿಜವಾದ ಜನತಾ ಸಂಸತ್ತಾಗಿತ್ತು.

ಇ) ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಾನತೆ (Gender Equality)
ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೌನ ತಾಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ ನೀಡಿದರು. ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಇದು ಅಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಜಗತ್ತೇ ಬೆರಗಾಗುವಂತಹ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು.

ಈ) ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ, ಬಸವಣ್ಣನವರು 'ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ' ಎಂಬ ತತ್ವದ ಮೂಲಕ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡಿದರು. ಯಾವುದೇ ವೃತ್ತಿ ಕೀಳಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾರಿದರು. ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರದ ಹಂಚಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರೆ, ಬಸವಣ್ಣನವರು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಘನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು.