ಜಂಗಮ

*

ಜನನ ಮರಣ ದೇಹ ಧರ್ಮವಲ್ಲದೆ ಜಂಗಮಕ್ಕೆಲ್ಲಿಯದೋ !
ಕ್ಷುದಾ ತೃಷೆ ಪ್ರಾಣ ಧರ್ಮವಲ್ಲದೆ ಜಂಗಮಕ್ಕೆಲ್ಲಿಯದೋ !
ಸುಖ ದುಃಖ ಮನೋಧರ್ಮವಲ್ಲದೆ ಜಂಗಮಕ್ಕೆಲ್ಲಿಯದೋ !
ಜ್ಞಾನ ಅಜ್ಞಾನಂಗಳು ಮುಮುಕ್ಷುವಿಗಲ್ಲದೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಮರಸನಾದ
ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿ ಜಂಗಮಕ್ಕೆಲ್ಲಿಯದೋ !
ಕಪಿಲಸಿದ್ದ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ -ಶಿವಯೋಗಿ ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರ.

ಜನನ ಮರಣ ದೇಹ ಧರ್ಮಗಳು ; ಜಂಗಮನು ಇವಕ್ಕೆ ಅತೀತನಾಗಿ ಇರುವನು. ಹಸಿವು ನೀರಡಿಕೆ ಪ್ರಾಣನ ಧರ್ಮಗಳು ; ಜ್ಞಾನ ಅಜ್ಞಾನಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಾಧಕಾವಸ್ಥೆ ಯಲ್ಲಿರುವವನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ನಿಜಜ್ಞಾನಿಯೂ ಸಿದ್ಧಪುರುಷನೂ ಆದ ಜಂಗಮನಿಗೆ ದೇಹ, ಪ್ರಾಣ, ಮನೋಧರ್ಮಗಳು ಕಾಡವು.

ಬಯಲ ರೂಪ ಮಾಡಬಲ್ಲಾತನೆ ಶರಣನು ;
ಆ ರೂಪ ಬಯಲ ಮಾಡಬಲ್ಲಾತನೆ ಲಿಂಗಾನುಭಾವಿ
ಬಯಲ ರೂಪ ಮಾಡಲರಿಯದಿದ್ದಡೆ ಎಂತು ಶರಣನೆಂಬೆ
ಆ ರೂಪ ಬಯಲ ಮಾಡಲರಿಯದಿದ್ದಡೆ ಎಂತು ಲಿಂಗಾನುಭಾವಿಯೆಂಬೆ ?
ಈ ಉಭಯ ಒಂದಾದಡೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ತೆರಹುಂಟೆ ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದೇವಾ ? -ಬಸವಣ್ಣನವರು

ನಿರಾಕಾರವಾದ ಬಯಲನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವುದೊಂದು ಸಾಧನೆ. ಸಾಕಾರವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತ ನಿರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಧನೆ. ಇದನ್ನರಿತವನೇ ನಿಜ ಶರಣ, ನಿಜ ಲಿಂಗಾನುಭಾವಿ.

ತಿರುಕರೆನ್ನದಿರಿ ಭೋ ಎನ್ನ ತಂದೆಗಳನ್ನು
ತಿರುಕರೆನ್ನದಿರಿ ಭೋ ಎನ್ನ ಬಂಧುಗಳನ್ನು
ತಿರುಕರೆನ್ನದಿರಿ ಭೋ ಎನ್ನ ದೇವರನು
ತಿರುಕರೆನ್ನದಿರಿ ಭೋ ಎನ್ನ ಒಡೆಯರನು
ದೇಹಿ ಎಂದಡೆ ನಾಸ್ತಿ ಎಂಬುದರ ಬೇಹು
ನೋಡಬಂದ ಕಾಣಾ, ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದೇವಾ. -ಬಸವಣ್ಣನವರು

ಜಂಗಮ ರೆಂದರೆ ತ್ಯಾಗುಗಳು, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸಮಾಜ ಸೇವಕರು, ಅವರು ತಾನು-ತನ್ನದು ಎಂಬ ಸೀಮಿತ ಬಂಧನ ಹರಿದುಕೊಂಡು ಧರ್ಮ-ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ತಾಗಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತವರು. ಅವರನ್ನು ತಿರುಕರು ಎನ್ನಬೇಡಿರಿ. 'ಸಮಾಜ-ಧರ್ಮಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡು' ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ 'ಇಲ್ಲ' ಎನ್ನುವವರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಸಲಿಕ್ಕೆ ಬಂದವರು ಅವರು.

ಶ್ರೀ ಗುರು ಶಿಷ್ಯನ ಭವಿಪೂವರ್ಾಶ್ರಯವ ಕಳೆದು
ಭಕ್ತನ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ
ಆ ಭಕ್ತ ಹೋಗಿ ಕಂಗಮವಾಗಿ ಗುರುವಿನ ಮಠಕ್ಕೆ ಬಂದಡೆ
ಜಂಗಮವೆನ್ನ ಶಿಷ್ಯನೆಂದು
ಗುರುವಿನ ಮನದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆದಡೆ ಪಂಚಮಹಾಪಾತಕ
ಕೂಡಲ ಚನ್ನ ಸಂಗಮದೇವ. -ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರು

ಶ್ರೀ ಗುರು ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳಿಂದ ಬಂದ ಜನರ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಯ ಕಳೆದು ಭಕ್ತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವನು. ಆ ಭಕ್ತನು ಆಚಾರ ಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಅರವು-ಅನುಭಾವಗಳಿಂದ ಜಂಗಮ ಆಗುವನು. ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿದ ಗುರುವನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂತಹನಾಗಬಹುದು; ಆಗ ಗುರು 'ಇವನು ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯ ತಾನೆ' ಎಂಬ ಉದಾಸೀನತೆಯಿಂದಾಗಲಿ, ನನ್ನನ್ನು ಮೀರಿಸಿದನಲ್ಲಾ ಎಂಬ ಮತ್ಸರದಿದಾಗಲೀ ಕಾಣಬಾರದು. ಹಾಗೆ ಕಂಡರೆ ಅದು ಮಹಾಪಾಪ.

ಜಂಗಮಕ್ಕೆ ಮಾತಾಪಿತರಿಲ್ಲ.
ಜಂಗಮಕ್ಕೆ ಮಾತಾಪಿತರಿಲ್ಲ.
ಜಂಗಮಕ್ಕೆ ಜಾತಿ ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲ
ಜಂಗಮಕ್ಕೆ ನಾಮ ರೂಪುಗಳಿಲ್ಲ
ಜಂಗಮಕ್ಕೆ ಸೀಮೆ ಸಂಗಗಳಿಲ್ಲ
ಜಂಗಮಕ್ಕೆ ಕುಲಗೋತ್ರಗಳಿಲ್ಲ
ಜಂಗಮಕ್ಕೆ ಮಲಮಾಯೆಗಳಿಲ್ಲ
ನೋಡಾ ಅಖಂಡೇಶ್ವರಾ.

ಸ್ಥಾವರವು ಜಂಗಮವು ಒಂದೆ ಎಂಬಿರಿ
ಮಂದಮತಿ ಮಾನವರಿರಾ ನೀವು ಕೇಳಿರೋ,
ಸ್ಥಾವರವು ಅಚೇತನವು. ಜಂಗಮವು ಚೇತನ ಸ್ವರೂಪವು.
ಎಂದು ಮಾಡಿದ ಭಕ್ತಂಗೊಲಿದು ನೀಡಿದ ಪದಾರ್ಥವ ಕೈಕೊಂಡು
ಮುಕ್ತಿಯ ಕೊಡುವ ಮಹಾಘನ ಜಂಗಮವೆ ಅಧಿಕವೆಂದರಿಯದೆ
ಬರಿದೆ ಸ್ಥಾವರ ಘನವೆಂಬ ಬಿನುಗು ಜೀವನನೇನೆಂಬೆನಯ್ಯ ಅಖಂಡೇಶ್ವರಾ.

ಪರಿವಿಡಿ (index)
*
Previousಲಿಂಗವಿಭೂತಿ, VibhootiNext
Guru Basava Vachana

Akkamahadevi Vachana

[1] From the book "Vachana", pub: Basava Samiti Bangalore 2012.